Biologie en mythe van de vliegezwam.

De Vliegenzwam [Amanita muscaria] is wel de bekendste paddenstoel van Europa. En niet alleen Europa, maar het hele Noordelijk halfrond, ook Noord Amerika.

De vliegenzwam hoort tot de amanita, een hoog ontwikkeld zwammen geslacht. Deze zwammen vormen ectomycorhiza met bomen. De zwamvlok omgeeft de haarwortels van de boom, waardoor de boom beter mineralen en water opneemt. De zwam krijgt in ruil voedingsstoffen die de boom in het bladgroen maakt.

Bomen die in verbinding met zwammen staan, zijn vitaler dan bomen die het zonder moeten stellen.

De vliegenzwam staat het meest in de buurt van berken, maar eik, beuk, den en spar kunnen ook partners zijn.

De vliegenzwam begint als een bol omgeven door een vlies, dit vlies breekt als de zwam uitgroeit en vormt ringen op de knolvormige voet, een ring om de steel en de witte stippen op de hoed. De stippen kunnen eraf regenen.

De hoed varieert van dieprood tot oranje geel. Paddenstoelen zijn de vruchten van de zwamvlok, tussen hun plaatjes vormen zich de sporen, zijn deze uitgestrooid, dan verwelkt de paddenstoel snel.

Dan de naam, de eerste verklaring, de hoed werd in een schotel melk of suikerwater gelegd, vliegen die er van snoepten vielen dan dood neer. De tweede, vliegen duidt op de hallucinerende werking en zou gebruik worden in heksenzalf.

De hallucinogenen stoffen bevinden zich voornamelijk in het rode vlies, het zijn muscarine, muscimol, muscazone en iboteenzuur. De hoeveelheid kan sterk verschillen , afhankelijk van het seizoen, de bereidingswijze en manier van gebruik. Maar ook de geestelijke toestand van de gebruiker heeft invloed op het effect. De eerste twee zijn de belangrijkste. Ze lijken sterk op acetyicholine, een stof in de hersenen voor het doorgeven van impulsen tussen de zenuwen. Iboteenzuur veranderd bij drogen in muscimol, dat betekend dat gedroogd de werking tot 5 maal sterker wordt. Het is vrijwel zeker dat de vliegenzwam al heel lang gebruik wordt door sjamanen en andere om hallucinaties op te wekken. Men heeft afbeeldingen gevonden samen met anderen symbolen die wezen op reizen naar een andere wereld. In Siberië wordt de vliegenzwam nog steeds gebruik om gewoon vrolijk te worden of als hallucinerend middel. Het kan 20 min. tot 2 uur duren voor het effect merkbaar wordt.
Ook het berserk [sterk als een beer ] bij de Vikingen wordt aan de vliegenzwam toegeschreven, vooral omdat de gemoedstoestand voor het eten belangrijk is voor de uitwerking. Eet men hem dus om strijdlustig te worden, dan geeft het meestal ook dat effect. Recente theorieën geven aan dat de vliegenzwam een van de meest gebruikte middelen binnen de Indo-Europese mythen en religies.

De vliegenzwam is zelden dodelijk, maar bij veel gebruik kan men wel behoorlijk ziek worden.

De foto’s zijn gemaakt aan de rand van de Strabrechtse heide, een 30 jaar geleden.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in natuur, paddenstoelen en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

26 reacties op Biologie en mythe van de vliegezwam.

  1. Aad Verbaast zegt:

    Mooie foto’s. Interessante wetenswaardigheden.
    Ik had geen idee (bv) dat dit onder de paddo’s zou kunnen vallen.
    In de moderne spelling inmiddels vliegenzwam ipv vliegezwam?

  2. Een paddenstoel die iedereen herkent aan zijn uiterlijk.

  3. Blewbird zegt:

    Wow, wist niet dat de Vliegenzwam verteerbaar was. Maar ik ga er niet aan beginnen.

  4. Een zwam om dus wel een beetje uit de buurt te blijven… 🙂

  5. Bart, had dat niet een andere betekenis:-)
    Je kunt het natuurlijk wel proberen, maar de gevolgen zijn voor eigen rekening:-)

  6. Ja, dat liedje ging heel niet over paddestoelen, Antoinette, inderdaad… 😉
    We zijn in ieder geval gewaarschuwd…

  7. Glaswerk zegt:

    Een aantal interessante wetenswaardigheden in één bijdrage.

    Bijzonder dat de stippen eraf kunnen regenen, nooit geweten.

  8. martin zegt:

    Oh ik dacht dat ie dodelijk was.

  9. Martin, niet dus, maar blijf er toch maar van af, want je weet nooit hoe het uitpakt. Ik heb het niet op paddo’s:-)

  10. assyke zegt:

    dacht ook dat ie dodelijk was
    heb pas nog mijn oudste gewaarschuwd hem niet op te eten:)
    hij vroeg me waarom champignons wel op onze bord lagen
    en andere die hij buiten zag niet

    goed beschreven, interessant vooral de tweede betekenis
    van die heksenzalf

    • Assyke, verstandig om je kinderen te leren niet zomaar paddenstoelen te plukken, gekocht in de winkel is echt veel veiliger.
      Ik merk zelf nog steeds hoe moeilijk het is om met zekerheid veel paddenstoelen op naam te brengen.

  11. assyke zegt:

    O en nog gefeliciteerd Antoinette!
    Het is lekker weer buiten, dus je treft het:)

  12. Zilvertje zegt:

    Wat een schoonheid. Grappig dat je het kan gebruiken om de vliegen om zeep te helpen, dat we die kennis nu bijna kwijt zijn.

  13. luuk1945 zegt:

    Weinig gezien dit jaar.
    Er van snoepen heb ik nog nooit gedaan.
    Groet Luuk

  14. Luuk, ik ook, maar er staan hier altijd weinig vliegenzwammen.
    Nee, ik blijf er ook mooi af:-)

  15. En daar is het ook weer tijd voor, mooi

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s